Benjamin Franklin Etkisi

Benjamin Franklin Etkisi, iyilik yaptığımız kişilere daha çok bağlandığımızı iddia eden bit etkidir. Bu etkiyi bulan Amerika Birleşik Devletleri’nin kurucularından Benjamin Franklin, bu etkiyi şöyle tanımla yapmıştır; “Size iyilik yapmış biri, sizin ona yapma zorunluluğunuzu yerine getirmenize kıyasla, yeniden yapmaya çok daha hazır olacaktır.”

Benjamin Franklin Etkisi, insanların önceden sevmedikleri veya nötr hissettikleri kişilere iyilik yaptıkları sırada, bu kişilerden hoşlanmaya başlamalarına neden olan bir bilişsel önyargıdır. Örneğin, sizden pek hoşlanmayan birinin size bir kitap uzattıktan veya bir işinize yardım ettikten sonra sizden hoşlanmasına neden olabilir.

Sinir bilim ve psikolojide bilişsel uyumsuzluk olarak geçen bu etkiye göre, insanlar arasındaki sorunları çözmek için davranış ve düşünceler ile değiştirilebiliniyor. Benjamin Franklin Etkisine en iyi örnek, Benjamin Franklinin otobiyografisinde yer alan hikayedir. Franklin, takip bir milletvekili ile sorununu nasıl çözüldüğünü şöyle anlatıyor; Rakibinin kütüphanesinde nadir bulunan bir kitabın olduğunu haber alan Franklin, milletvekiline bu kitabı birkaç günlüğüne ödünç alıp alamayacağını soran bir mektup yazar. Vekil, bu teklifi kabul eder ve bir hafta sonra Franklin kitabı ne kadar beğendiğini anlatan bir notla beraber kitabı geri verir. Bir sonraki karşılaşmalarında vekil, Franklin’e oldukça kibar davranır ve ona başka konularda yardım etmeye olan ilgisini gösterir, bu da iki adamın iyi birer arkadaş olmasına neden olur. Franklin, bu etkiye eski bir aksiyom olarak atıfta bulunarak “Size bir kez iyilik yapan kişi, iyilik yapmak zorunda bıraktığınız birine göre size daha kolay iyilik yapacaktır.” söyleminde bulunur. 

Bu etkiden nasıl faydalanabiliriz? Birçok araştırma ile iyilik yaptılar kişiye daha pozitif duygular beslenmesi nedeniyle iyiliğim kendisinden daha geniş olduğu görülmüştür. Genellikle reddedilme ihtimalini abartma eğilimi nedeniyle resimlenmiş sosyal maliyetine odaklanmak yerine yardım istemekten çekinmeyin. Bir iyilik istedikten sonra, küçük bir iyilikle karşılık vermek taleplerinize olumlu yanıt alma ihtimalinizi güçlendirir.